Làng mèo Houtong (猴硐) thuộc quận Ruifang, thành phố Tân Bắc, Đài Loan, vốn là một làng mỏ than từng sầm uất trong thế kỷ 20, rồi vắng dần sau khi mỏ đóng cửa vào khoảng năm 1990. Từ khoảng năm 2008, ảnh chụp những con mèo sống giữa làng mỏ bỏ hoang được chia sẻ trên mạng, tình nguyện viên đến chăm và triệt sản cho mèo, và Houtong thành một trong những điểm đến mèo nổi tiếng nhất châu Á. Đi tàu từ trung tâm Đài Bắc khoảng một giờ là tới.
Từ "hang khỉ" đến làng mỏ than
Tên Houtong viết bằng chữ Hán nghĩa là "hang khỉ". Chuyện kể rằng xưa trong vùng có một hang đá nhiều khỉ sinh sống. Ngày nay khỉ không còn, chỉ còn cái tên.
Từ đầu thế kỷ 20, vùng núi quanh Houtong được khai thác than. Mỏ Ruisan là một trong những mỏ lớn của miền bắc Đài Loan. Thời đỉnh cao, làng có vài nghìn người sống bằng nghề mỏ, có trường học, chợ, rạp hát. Than được đưa xuống nhà máy tuyển than bên bờ sông rồi chở đi bằng tàu hoả.
Khi ngành than Đài Loan đi xuống, mỏ lần lượt đóng cửa, mỏ Ruisan dừng vào khoảng năm 1990. Người trẻ đi tìm việc nơi khác, làng còn lại người già và những căn nhà trống. Và như ở nhiều làng mỏ, làng chài, những con mèo được nuôi để bắt chuột thì ở lại.
Mèo đã đưa làng trở lại như thế nào
Theo nhiều tư liệu về Houtong, từ khoảng năm 2008, một người mê mèo bắt đầu chụp ảnh những con mèo sống quanh làng và đăng lên mạng. Người này cùng các tình nguyện viên kêu gọi người ta góp thức ăn, đưa mèo đi khám và triệt sản. Ảnh mèo nằm trên mái ngói, trên bậc thang đá, bên ô cửa nhà mỏ cũ lan nhanh. Khách bắt đầu đổ về.
Chính quyền địa phương sau đó đầu tư cho làng: sửa đường đi bộ, đặt biển chỉ dẫn, dựng những bức tượng và đồ trang trí hình mèo, làm cây cầu đi bộ nối nhà ga với khu làng mèo trên sườn đồi. Những quán cà phê, cửa hàng quà lưu niệm theo chủ đề mèo mọc lên. Làng mỏ có một đời sống mới, nhờ mèo.
Houtong hôm nay: hai nửa của một làng
| Phía | Có gì | Gợi ý |
|---|---|---|
| Làng mèo (sườn đồi, đi qua cầu từ ga) | Ngõ nhỏ, bậc đá, nhà cũ, quán cà phê nhỏ; mèo nằm khắp nơi | Đi chậm, nhìn lên mái nhà và bậu cửa sổ |
| Khu di tích mỏ (bên kia sông) | Phế tích nhà máy tuyển than, đường ray cũ, khu trưng bày về nghề mỏ | Đọc bảng giới thiệu để hiểu vì sao làng từng đông đúc |
Nhiều người chỉ lên làng mèo rồi về, bỏ qua khu mỏ. Nên dành thêm thời gian: phế tích nhà máy tuyển than bê tông xám giữa cây xanh là một trong những hình ảnh đẹp nhất của Houtong, và nó giải thích tại sao có mèo ở đây.
Mèo ở Houtong sống thế nào
Mèo ở Houtong là mèo cộng đồng, được tình nguyện viên và một số người dân chăm. Nhiều con có vết cắt nhỏ ở đầu tai, dấu hiệu quốc tế cho biết mèo đã được triệt sản. Có những trạm cho ăn, chỗ ngủ được đặt ở các góc làng. Mèo ở đây quen người, nhiều con nằm im cho khách chụp, nhưng không phải con nào cũng muốn được vuốt.
Mô hình chăm sóc mèo cộng đồng, triệt sản và thả lại thuộc về wiki cứu hộ và mèo cộng đồng trong hệ; ở đây chỉ nói đó là lý do mèo ở Houtong trông khoẻ mạnh và không tăng vọt số lượng.
Đọc dấu vết làng mỏ khi đi dạo
Đi quanh Houtong, hãy thử tìm những thứ cho thấy làng từng sống bằng than, vì chính chúng giải thích sự có mặt của đàn mèo:
- Cây cầu chở than bắc qua sông, nối miệng mỏ với nhà máy tuyển than. Than từng đi qua đây trên những toa goòng nhỏ.
- Miệng hầm mỏ cũ với đường ray hẹp, nơi có lúc khách được ngồi toa goòng đi một đoạn ngắn.
- Những dãy nhà thấp của công nhân mỏ trên sườn đồi, nay nhiều căn bỏ trống, mèo nằm trên mái.
- Nhà kho, xưởng sửa chữa bằng gạch và bê tông, nơi xưa kia chuột nhiều nên mèo có việc.
Một làng mỏ cần mèo vì kho lương thực, kho vật tư lúc nào cũng có chuột. Hiểu vậy, bạn sẽ thấy đàn mèo Houtong không phải "đặc sản du lịch" mà là hậu duệ của những con mèo từng làm việc cùng thợ mỏ.
Mặt trái của sự nổi tiếng
- Bỏ rơi mèo: có người nghĩ Houtong là nơi "mèo được chăm", nên mang mèo không muốn nuôi đến bỏ ở đây. Mèo nhà bị bỏ thường hoảng sợ, dễ bị đàn mèo sẵn có xua đuổi, dễ ốm, và làm gánh nặng cho tình nguyện viên. Đừng bao giờ làm vậy.
- Cho ăn quá tay: khách mang đồ ăn vặt, xúc xích của người cho mèo. Mèo béo, rối loạn tiêu hoá, và tranh ăn.
- Đông khách cuối tuần: mèo bị vây quanh, bị bế, bị đánh thức để chụp ảnh. Những con nhút nhát thì trốn biệt.
- Làng của người dân: Houtong vẫn có người ở. Tiếng ồn, rác, khách chen vào sân là chuyện người dân phải chịu.
Đi Houtong: đường đi và kết hợp
Ga Houtong nằm trên tuyến đường sắt phía đông bắc Đài Loan, có tàu từ ga trung tâm Đài Bắc, thời gian khoảng một giờ tuỳ loại tàu. Gần đó là ga Sandiaoling, nơi tuyến Pingxi rẽ vào thung lũng.
Nhiều người kết hợp Houtong với các điểm trên tuyến Pingxi trong cùng một ngày, như thác Shifen hay phố cổ Jiufen trên núi gần đó. Vùng đông bắc Đài Loan mưa nhiều, nhất là mùa thu và mùa đông, nên mang áo mưa, giày chống trơn vì bậc đá trong làng dễ trượt. Ngày mưa mèo trốn trong nhà, ít thấy hơn.
Bắt tay làm: phép lịch sự ở làng mèo
- Đi ngày thường, buổi sáng để vắng khách và mèo còn đang phơi nắng.
- Không mang đồ ăn của người cho mèo. Nếu làng có quy định hay trạm cho ăn, theo đúng hướng dẫn tại chỗ.
- Không bế mèo, không đánh thức mèo đang ngủ để chụp ảnh. Cách chụp mèo không làm phiền có ở mục chụp ảnh.
- Để mèo tự đến. Đưa ngón tay ra cho mèo ngửi rồi chờ; mèo dụi vào thì mới vuốt nhẹ má, cằm. Chi tiết có ở mục cư xử với mèo.
- Không bỏ mèo lại. Nếu gặp ai định bỏ mèo, báo cho người quản lý hay tình nguyện viên trong làng.
- Mang rác về, nói nhỏ trong ngõ, không vào sân nhà dân.
- Muốn giúp mèo, mua đồ ở các quán, cửa hàng của làng, hoặc tìm hiểu các nhóm tình nguyện chăm mèo ở Houtong để quyên góp đúng chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Làng mèo Houtong ở đâu?
Houtong thuộc quận Ruifang, thành phố Tân Bắc, ở vùng đông bắc Đài Loan. Có tàu từ ga trung tâm Đài Bắc đến ga Houtong, mất khoảng một giờ tuỳ loại tàu. Làng mèo nằm trên sườn đồi, đi qua cây cầu đi bộ từ nhà ga.
Vì sao Houtong có nhiều mèo?
Houtong từng là làng mỏ than đông đúc, người dân nuôi mèo bắt chuột. Khi mỏ đóng cửa vào khoảng năm 1990, người đi, mèo ở lại. Từ khoảng năm 2008, ảnh mèo của làng lan trên mạng, tình nguyện viên đến chăm và triệt sản, và làng thành điểm đến mèo nổi tiếng.
Đến Houtong có được cho mèo ăn không?
Không nên mang đồ ăn của người như xúc xích, bánh kẹo cho mèo vì dễ làm mèo béo và rối loạn tiêu hoá. Nếu làng có trạm cho ăn hoặc quy định riêng, hãy theo đúng hướng dẫn tại chỗ.
Houtong có gì ngoài mèo?
Bên kia sông là khu di tích mỏ than với phế tích nhà máy tuyển than, đường ray cũ và khu trưng bày về nghề mỏ. Nhiều người kết hợp Houtong với thác Shifen, các điểm trên tuyến Pingxi hoặc phố cổ Jiufen trong cùng một ngày.
Có nên mang mèo đến bỏ ở Houtong không?
Tuyệt đối không. Mèo nhà bị bỏ thường hoảng sợ, dễ ốm, dễ bị đàn mèo sẵn có xua đuổi và trở thành gánh nặng cho tình nguyện viên. Nếu không nuôi được mèo nữa, hãy tìm nhà mới qua các tổ chức cứu hộ.
