Đảo mèo Nhật Bản: Aoshima, Tashirojima và phép lịch sự khi ghé

"Đảo mèo" Nhật Bản là những hòn đảo nhỏ, phần lớn là làng chài, nơi số mèo nhiều hơn hẳn số người, nổi tiếng nhất là Aoshima ở tỉnh Ehime và Tashirojima ở tỉnh Miyagi. Mèo ở đó là hậu duệ của những con mèo được nuôi để giữ lưới, giữ kén tằm khỏi chuột; khi người trẻ rời đảo, mèo ở lại. Số mèo thay đổi theo năm, từ vài chục đến hơn trăm con tuỳ thời điểm, và người ghé thăm cần nhớ rằng đây là làng của người dân, không phải công viên dành cho khách.

Vì sao lại có những hòn đảo đầy mèo

Câu chuyện ở các đảo mèo khá giống nhau:

1. Làng chài cần mèo. Chuột cắn lưới, ăn cá phơi, phá kho. Mèo được nuôi để giữ của.
2. Có nơi nuôi tằm. Chuột là kẻ thù của kén tằm, nên mèo càng được quý. Chuyện mèo giữ tằm ở Nhật đã có ở mục lịch sử.
3. Người đi, mèo ở lại. Từ nửa sau thế kỷ 20, người trẻ rời đảo lên thành phố. Dân số các đảo nhỏ giảm mạnh, nhiều đảo chỉ còn một nhóm nhỏ người cao tuổi. Mèo không đi đâu cả.
4. Khách đến, mèo càng đông. Khi ảnh mèo trên đảo lan trên mạng, khách đến cho ăn. Thức ăn dồi dào khiến mèo sinh sản nhanh hơn, cho tới khi có chương trình triệt sản.

Aoshima: hòn đảo nhỏ ở biển nội địa Seto

Aoshima thuộc thành phố Ōzu, tỉnh Ehime, trên đảo lớn Shikoku. Đảo dài chưa tới hai cây số. Theo các bản tin ở Nhật, đảo từng có vài trăm người, nay chỉ còn rất ít cư dân, phần lớn là người già, trong khi số mèo ở những thời điểm đông nhất được nói là hơn một trăm con.

Từ khoảng năm 2018, với sự giúp đỡ của bác sĩ thú y và tình nguyện viên, phần lớn mèo trên đảo đã được triệt sản để kiểm soát số lượng. Vì vậy số mèo trên đảo được dự đoán sẽ giảm dần theo thời gian. Những ai mong thấy "biển mèo" như trong ảnh cũ nên biết trước điều này.

Đến Aoshima như thế nào

Phà nhỏ đi từ cảng Nagahama, mất khoảng nửa giờ, mỗi ngày chỉ vài chuyến và có giới hạn số khách. Gió to, sóng lớn là phà nghỉ. Trên đảo gần như không có dịch vụ: không quán ăn, không cửa hàng. Khách phải tự mang nước uống, đồ ăn, và mang toàn bộ rác về.

Tashirojima: đảo mèo của ngư dân

Tashirojima thuộc thành phố Ishinomaki, tỉnh Miyagi, vùng Tōhoku phía đông bắc Nhật Bản. Đảo lớn hơn Aoshima, có hai xóm nhỏ. Ngư dân trên đảo xưa kia quý mèo, tin rằng mèo đem lại may mắn và quan sát mèo để đoán thời tiết, đoán luồng cá.

Giữa đảo có một miếu nhỏ thờ mèo. Truyền thuyết địa phương kể rằng xưa có ngư dân vô tình làm chết một con mèo khi đang làm việc, và miếu được lập để tạ lỗi, cầu bình an. Đây là truyện kể dân gian; điều chắc chắn là người trên đảo coi mèo như một phần của làng. Theo tục lệ, người ta không mang chó lên đảo.

Tashirojima nằm trong vùng bị ảnh hưởng nặng bởi trận động đất và sóng thần tháng 3 năm 2011. Hình ảnh mèo trên đảo đã được dùng để kêu gọi quyên góp giúp tái thiết. Trên đảo cũng có những nhà nghỉ nhỏ dựng hình mèo, phục vụ khách ở lại qua đêm.

Đến Tashirojima như thế nào

Phà đi từ cảng Ishinomaki, mất khoảng gần một giờ tuỳ chuyến. Đảo có ít dịch vụ, nên cũng cần mang theo nước, đồ ăn và mang rác về.

So sánh hai đảo

Ngoài hai đảo này, Nhật Bản còn nhiều đảo nhỏ khác được gọi là "đảo mèo", như Ainoshima ở tỉnh Fukuoka hay Manabeshima ở tỉnh Okayama. Mỗi đảo có quy định riêng, nên tra trang của chính quyền địa phương trước khi đi. Lịch phà và quy định có thể thay đổi, đặc biệt sau những năm dịch bệnh.

Mặt khó của một đảo mèo

Ảnh đảo mèo thường là cảnh trời xanh, mèo nằm phơi nắng. Nhưng một đàn mèo đông không có chủ cụ thể gặp nhiều khó khăn:

• Thức ăn không đều. Mùa đông khách vắng, ngày phà nghỉ, mèo phụ thuộc vào vài người dân. Trong những năm dịch bệnh, đã có tin về việc mèo trên một số đảo thiếu thức ăn khi khách không đến.
• Bệnh và chấn thương. Mèo sống đông dễ lây bệnh đường hô hấp, bệnh da, đánh nhau vì thức ăn. Đảo nhỏ thường không có bác sĩ thú y thường trực.
• Sinh sản quá nhanh. Không triệt sản thì số mèo tăng vượt sức nuôi của đảo. Chuyện kiểm soát số lượng mèo cộng đồng có ở wiki về cứu hộ và mèo cộng đồng trong hệ.
• Cư dân là người già. Họ sống ở đó, mèo là hàng xóm của họ. Khách ồn ào, đi vào sân nhà người ta là làm phiền thật.

Bắt tay làm: phép lịch sự khi ghé đảo mèo

1. Tra lịch phà và thời tiết trước, có phương án nếu phà nghỉ. Đi chuyến sớm, về chuyến cuối cho chắc.
2. Đọc quy định cho ăn của đảo. Nhiều nơi chỉ cho cho ăn ở chỗ quy định, chỉ bằng thức ăn khô dành cho mèo, hoặc không cho cho ăn. Không mang đồ ăn của người như cá khô tẩm muối, bánh kẹo.
3. Không rải thức ăn bừa bãi. Thức ăn thừa thu hút chuột, quạ, làm bẩn làng, và gây đánh nhau giữa mèo.
4. Không bế mèo, không bắt mèo con, tuyệt đối không mang mèo đi. Muốn chạm thì để mèo tự đến; cách chào mèo lạ có ở mục cư xử với mèo.
5. Không vào sân, vào nhà người dân, không chụp ảnh người dân khi chưa xin phép, nói nhỏ.
6. Mang toàn bộ rác về, kể cả vỏ hộp thức ăn cho mèo. Đảo không có nơi xử lý rác cho khách.
7. Đi vệ sinh trước khi lên phà, vì trên đảo có thể không có nhà vệ sinh công cộng cho khách.
8. Không dùng đèn flash, không đuổi mèo để có ảnh "mèo chạy". Cách chụp mèo tự nhiên có ở mục chụp ảnh.
9. Nếu muốn giúp, tìm hiểu các chương trình quyên góp chính thức của địa phương hoặc nhóm thú y đang lo cho mèo đảo, thay vì tự mang thật nhiều thức ăn đến một lần.