Không hợp sống ở quán cà phê thường là những bé rất nhút nhát với người lạ, những bé không chịu được sống chung với nhiều mèo khác, những bé mắc bệnh mạn tính cần chế độ chăm riêng hoặc dễ tái phát khi căng thẳng, và nhiều bé đã già. Đây không phải lời phán xét về con mèo: một bé không hợp quán có thể là thú cưng tuyệt vời trong một gia đình yên tĩnh. Nhận ra sớm và tìm cho bé một nơi khác là việc có trách nhiệm nhất mà một quán có thể làm.
Câu hỏi đúng: bé có thích nghi được không, chứ không phải bé có "ngoan" không
Quán mèo đòi ở mèo một kiểu sống đặc biệt: ngày nào cũng gặp người lạ, sống chung với nhiều con không cùng huyết thống, chịu tiếng ồn, mùi lạ, đèn, và ít được một người duy nhất chăm sóc riêng. Có những bé sinh ra như để sống kiểu đó — tò mò, bạo dạn, dễ dãi với mèo khác. Có những bé thì không. Không ai có lỗi.
Bài chọn mèo cho quán ở mục quán cà phê mèo bàn về tiêu chí khi đưa mèo vào. Bài này nói chuyện tiếp theo: một bé đã ở quán, làm sao biết bé không hợp, và lúc đó làm gì.
Bốn nhóm thường không hợp
Bé rất nhút nhát với người lạ
Mức độ thân thiện với người lạ có cơ sở di truyền và phụ thuộc lớn vào trải nghiệm thời mèo con. Một bé ít được tiếp xúc với người trong những tuần đầu đời có thể suốt đời e dè với người mới, dù rất quấn một hai người quen. Ở quán, người mới xuất hiện mỗi giờ. Bé nhút nhát có thể học được cách chịu đựng, nhưng "chịu đựng mỗi ngày" không phải là sống tốt.
Bé không chịu sống chung với nhiều mèo
Có những bé thân với người nhưng ghét mèo khác: thường xuyên rít, chắn đường, đuổi đánh, hoặc ngược lại luôn bị bắt nạt. Trong một đàn chật, cả bé đó lẫn những bé xung quanh đều chịu thiệt.
Bé có bệnh mạn tính cần chăm riêng
Một số bệnh làm cuộc sống ở quán khó hơn: bệnh cần chế độ ăn riêng mà khó giữ khi sống chung đàn; bệnh dễ tái phát khi căng thẳng, như viêm đường hô hấp trên do herpes mèo hay một số vấn đề đường tiết niệu; bệnh có thể lây trong đàn; bệnh gây đau kéo dài như viêm khớp, bệnh răng miệng nặng. Bé nào hợp ở quán với bệnh nào là quyết định của bác sĩ thú y, không phải chủ quán tự đoán, vì nhiều bé có bệnh vẫn sống tốt khi được quản lý đúng.
Bé đã già
Mèo già ngủ nhiều hơn, khớp kém hơn, nghe và nhìn có thể giảm, có bé thay đổi nhận thức. Nhịp quán ồn và người lạ chạm bất ngờ khó chịu hơn với bé già. Mèo già không tự động không hợp — có bé già điềm đạm là "linh hồn" của quán — nhưng cần được theo dõi kỹ hơn và có kế hoạch nghỉ hưu. Bài về nghỉ hưu trong mục này nói kỹ.
Dấu hiệu bé không thích nghi được, sau một thời gian đủ dài
Mèo mới vào quán cần thời gian làm quen, thường vài tuần. Không nên đánh giá một bé chỉ sau vài ngày. Nhưng nếu sau thời gian ấy vẫn thấy các dấu hiệu dưới đây, kéo dài nhiều tuần, đó là thông tin cần nghiêm túc.
| Nhóm dấu hiệu | Cụ thể |
|---|---|
| Hành vi với người | Trốn gần như toàn bộ giờ mở cửa; chỉ ra khi quán vắng; rít, cào khi bị lại gần dù khách cư xử đúng |
| Hành vi với mèo | Đánh nhau lặp lại; bị đuổi khỏi khay, bát; luôn ở rìa, đi đường vòng |
| Cơ thể | Sụt cân chậm; bỏ bữa vào ngày đông; lông xơ, có mảng liếm trụi; tái phát bệnh hô hấp thường xuyên |
| Vệ sinh | Đi vệ sinh ngoài khay; nằm trong khay cát; táo bón hoặc tiêu chảy theo đợt |
| Điểm căng thẳng | Thường xuyên ở mức cao trên Cat Stress Score khi được quan sát giờ đông |
Mọi dấu hiệu trên đều có thể do bệnh. Bước đầu tiên luôn là bác sĩ thú y khám. Chỉ khi đã loại trừ bệnh, hoặc bệnh đã được chữa mà dấu hiệu vẫn còn, mới kết luận đây là vấn đề thích nghi.
Trước khi kết luận: thử điều chỉnh môi trường
Có những bé tưởng không hợp nhưng thật ra là do quán thiếu thứ gì đó. Trước khi tính chuyện chuyển bé đi, đáng thử:
- Thêm chỗ trốn trên cao ở khu bé hay ở, ngoài tầm tay khách.
- Đặt khay cát, bát ăn riêng ở chỗ bé không phải đi qua khu của con bé ngại.
- Giảm số khách mỗi lượt vào giờ cao điểm trong vài tuần.
- Cho bé lịch làm việc nhẹ hơn: chỉ ra khu khách vào buổi vắng, phần còn lại ở khu nghỉ.
- Xem có một con mèo cụ thể nào đang làm bé căng thẳng không.
Nếu sau vài tuần điều chỉnh mà bé vẫn khổ, đừng cố giữ. Giữ một bé không hợp vì "khách quen thích bé", vì bé đẹp, hay vì ngại thay đổi là đặt quán lên trên mèo.
Khi đã biết bé không hợp: các lối ra
Chuyện tìm nhà mới cho mèo có quy trình riêng mà các nhóm cứu hộ và các tài liệu về nhận nuôi đã viết kỹ. Từ góc quán, các lối ra thường gặp là:
- Chuyển về sống trong một gia đình yên tĩnh — nhân viên, người quen tin cậy, hoặc qua một nhóm cứu hộ uy tín nếu quán hợp tác với họ. Gia đình không có nhiều mèo khác thường hợp với bé không ưa mèo.
- Chuyển sang khu "không tiếp khách" của quán, nếu quán có không gian riêng ở phía sau và đủ người chăm. Đây là giải pháp tạm hoặc cho bé đã già.
- Trả về nơi đã nhận bé, nếu quán có thoả thuận với nhóm cứu hộ hay người gửi ban đầu.
Dù chọn lối nào, nên gửi kèm những gì quán biết về bé: thói quen ăn, khay cát bé thích, đồ chơi, những gì làm bé sợ, sổ sức khoẻ. Đó là món quà quý nhất quán có thể trao cho chủ mới.
Đừng dán nhãn
Trên trang mạng của quán, trong lời nhân viên nói với khách, cách gọi một bé không hợp quán có ý nghĩa. "Bé này khó tính", "bé này dữ" — những nhãn như thế đi theo con mèo, làm người khác ngại nhận bé. Tả đúng hơn là tả hành vi và hoàn cảnh: "bé thích nhà yên tĩnh, chưa quen sống với nhiều mèo", "bé cần thời gian làm quen với người mới". Tính khí mèo là xu hướng, không phải bản án.
Một bé mèo rời quán vì không hợp không phải là thất bại của bé, mà là dấu hiệu quán đang lắng nghe mèo.
Bắt tay làm
Quy trình bốn bước cho chủ quán khi nghi một bé không hợp:
- Ghi chép hai tuần: bé ở đâu giờ đông, ăn bao nhiêu, khay cát ra sao, có xung đột với ai.
- Bác sĩ thú y khám, mang theo sổ ghi chép.
- Điều chỉnh môi trường vài tuần: chỗ trốn, tài nguyên riêng, lịch làm việc nhẹ.
- Đánh giá lại: bé có khá hơn rõ không? Nếu không, bắt đầu tìm lối ra phù hợp nhất cho bé.
Cho khách quen: nếu một bé bạn quý được chuyển khỏi quán, đừng trách quán. Hỏi xem bé đi đâu, có ổn không — và vui vì quán đã chọn điều tốt cho bé.
Câu hỏi thường gặp
Con mèo nào không nên ở quán cà phê mèo?
Thường là những bé rất nhút nhát với người lạ, không chịu sống chung với nhiều mèo, mắc bệnh mạn tính dễ tái phát khi căng thẳng, và một số bé đã già. Quyết định cụ thể nên dựa trên quan sát nhiều tuần và ý kiến bác sĩ thú y.
Mèo nhút nhát có quen được với quán không?
Một số bé nhút nhát dần quen nếu quán có nhiều chỗ trốn và lịch làm việc nhẹ. Nhưng có bé chỉ học cách chịu đựng chứ không thật sự thoải mái. Nếu sau nhiều tuần bé vẫn trốn gần như suốt giờ mở cửa, nên tính chuyện cho bé sống ở nơi yên tĩnh hơn.
Mèo có bệnh có ở quán được không?
Tuỳ bệnh và tuỳ mức độ, và đây là quyết định của bác sĩ thú y. Có bé bệnh mạn tính vẫn sống tốt ở quán khi được quản lý đúng; có bệnh lại dễ tái phát khi căng thẳng hoặc có thể lây cho đàn.
Quán nên làm gì với mèo không hợp tiếp khách?
Trước hết cho bác sĩ thú y khám và thử điều chỉnh môi trường. Nếu bé vẫn không ổn, các lối ra thường gặp là chuyển về một gia đình yên tĩnh, chuyển sang khu không tiếp khách, hoặc trả về nhóm cứu hộ đã gửi bé, kèm đầy đủ thông tin về thói quen và sức khoẻ.
Bao lâu thì biết mèo có hợp với quán không?
Không có mốc cố định, nhưng không nên đánh giá chỉ sau vài ngày. Mèo mới thường cần vài tuần để làm quen. Dấu hiệu không thích nghi kéo dài nhiều tuần liền, sau khi đã loại trừ bệnh và điều chỉnh môi trường, mới là cơ sở để kết luận.
