Mèo đen và mèo trắng khó chụp vì máy đo sáng tự động luôn cố kéo mọi thứ về màu xám trung bình: mèo đen bị làm sáng thành xám, sạn; mèo trắng thì hoặc bị xám đục, hoặc dưới nắng bị cháy trắng mất sợi lông. Cách sửa: chạm lấy nét vào mắt, kéo thanh sáng tối cho tới khi lông trông đúng màu trên màn hình, dùng ánh sáng xiên mềm để lộ thớ lông, và chọn nền có độ sáng trung bình thay vì nền đen kịt hay trắng toát.
Vì sao máy "hiểu sai" mèo đen, mèo trắng
Bộ đo sáng của máy ảnh, kể cả điện thoại, được thiết kế với giả định rằng cảnh trung bình có độ sáng ở khoảng giữa. Khi khung hình phần lớn là một con mèo đen, máy nghĩ cảnh "quá tối" và tăng sáng — kết quả là lông đen thành xám, sạn hạt, nền phía sau sáng chói. Khi khung hình phần lớn là mèo trắng trong bóng râm, máy nghĩ cảnh "quá sáng" và giảm sáng — lông trắng thành xám đục.
Điện thoại hiện nay còn xử lý ảnh rất nhiều sau khi chụp: tăng tương phản, làm sáng vùng tối, giảm sáng vùng sáng. Mỗi máy làm một kiểu. Nên quy tắc cuối cùng không phải "luôn kéo lên" hay "luôn kéo xuống", mà là: nhìn màn hình, chỉnh cho tới khi lông trông đúng như mắt bạn thấy.
Mèo đen: giữ màu đen mà vẫn thấy lông
Phơi sáng
Chạm vào mắt mèo để lấy nét, rồi kéo thanh sáng tối xuống một chút nếu thấy lông đang ngả xám. Mục tiêu là lông vẫn đen, nhưng không phải một mảng đen không chi tiết. Nếu kéo xuống mà mất hẳn thớ lông, ánh sáng đang chưa đủ — sửa bằng ánh sáng, không bằng thanh trượt.
Ánh sáng xiên là chìa khoá
Lông đen có ánh bóng. Ánh sáng xiên từ một bên — cửa sổ bên cạnh — làm ánh bóng này chạy dọc theo thân, vẽ ra khối và thớ lông. Ánh sáng chiếu thẳng từ phía trước làm lông đen phẳng lì. Dưới nắng, nhiều mèo đen còn lộ ánh nâu đỏ ở lông; vì sao có ánh này là chuyện của chuyên mục màu lông, ở đây chỉ cần biết: nắng xiên cuối chiều là lúc mèo đen lên ảnh đẹp nhất.
Mắt là điểm sáng của cả ảnh
Mặt mèo đen, đôi mắt vàng hay xanh lá là chỗ duy nhất người xem bám vào. Nét phải rơi đúng mắt, và nên có đốm sáng phản chiếu trong mắt. Xoay góc máy cho tới khi thấy đốm sáng của cửa sổ trong mắt mèo.
Nền
Mèo đen trên nền trắng sáng chói: máy giảm sáng theo nền, mèo thành bóng đen. Mèo đen trên nền đen: mèo biến mất. Chọn nền trung tính — gỗ, vải màu vừa, tường xám nhạt, cây xanh. Một chút viền sáng phía sau (ngược sáng nhẹ) tách mèo khỏi nền rất hiệu quả.
Mèo trắng: giữ trắng mà không cháy
Phơi sáng
Trong bóng râm, nếu lông trông xám đục, kéo thanh sáng lên một chút. Dưới nắng hoặc ánh sáng mạnh, ưu tiên ngược lại: kéo xuống để không có mảng trắng nào mất hết sợi lông. Vùng cháy trắng không lấy lại được khi chỉnh sau; vùng hơi tối còn nâng lên được. Nên với mèo trắng, thà hơi tối còn hơn cháy.
Ánh sáng mềm
Mèo trắng đẹp nhất trong ánh sáng mềm: trời nhiều mây, bóng râm sáng, cửa sổ có rèm mỏng. Nắng gắt chiếu thẳng gần như luôn làm lông trắng cháy.
Màu lông bị ám
Lông trắng như tờ giấy phản chiếu mọi màu xung quanh: đèn vàng làm mèo vàng, tường xanh làm bụng mèo xanh, nắng chiều làm mèo cam. Ít ám là ít chỉnh. Tắt bớt đèn vàng khi chụp gần cửa sổ, tránh để mèo sát tường màu đậm. Chỉnh cân bằng trắng sau khi chụp là việc của bài chỉnh ảnh.
Mắt và mũi
Mèo trắng mắt xanh, mũi hồng, tai hồng: những chi tiết màu nhỏ này làm ảnh sống. Lấy nét vào mắt, và cẩn thận không để thanh sáng đẩy tai hồng thành trắng.
Mèo tương phản cao: mun – trắng, tam thể, khoang
Mèo có cả mảng đen lẫn mảng trắng là khó nhất, vì không có mức sáng nào giữ cả hai. Vài cách:
- Ánh sáng thật mềm: bóng râm, trời mây, cửa sổ rèm mỏng. Ánh sáng càng mềm, khoảng cách sáng tối càng hẹp.
- Ưu tiên giữ mảng trắng không cháy, rồi nâng vùng tối khi chỉnh.
- Bật chế độ dải tương phản rộng (HDR) nếu máy có; nhiều máy bật sẵn.
- Nếu máy có định dạng ảnh thô (RAW) và bạn quen chỉnh, nó giữ được nhiều chi tiết hơn ở hai đầu sáng tối.
Bảng tra nhanh
| Bạn thấy | Lý do thường gặp | Sửa |
|---|---|---|
| Mèo đen thành xám, sạn | Máy tăng sáng quá tay, thiếu sáng thật | Kéo thanh sáng xuống, thêm ánh sáng cửa sổ |
| Mèo đen thành bóng, không thấy mặt | Nền quá sáng, ngược sáng mạnh | Đổi nền trung tính, chạm lấy nét vào mắt rồi kéo sáng lên |
| Lông đen phẳng lì | Sáng chiếu thẳng phía trước | Xoay để sáng xiên từ một bên |
| Mèo trắng xám đục | Máy giảm sáng vì nhiều trắng | Kéo thanh sáng lên một chút |
| Lông trắng mất sợi, mảng trắng phẳng | Cháy sáng, nắng gắt | Kéo sáng xuống, chuyển vào bóng râm |
| Mèo trắng ngả vàng, xanh | Ám màu đèn, tường | Tắt đèn vàng, tránh tường màu, chỉnh cân bằng trắng sau |
| Mèo đen trắng: chỗ cháy chỗ đen | Tương phản quá rộng | Ánh sáng mềm, ưu tiên giữ trắng, bật HDR |
Mèo đen không khó đẹp, chỉ khó chụp
Nhiều người nghĩ mèo đen "không lên ảnh". Thật ra một tấm ảnh mèo đen đẹp không đòi hỏi máy xịn, chỉ cần ba thứ đã nói ở trên: sáng xiên, nét ở mắt, nền trung tính. Thử một bài tập nhỏ: chụp cùng một bé mèo đen ở ba chỗ — giữa phòng dưới đèn trần, cạnh cửa sổ sáng chiếu thẳng, cạnh cửa sổ sáng chiếu xiên — rồi đặt ba tấm cạnh nhau. Khác biệt thường rõ đến mức bạn sẽ không quên. Mèo trắng cũng vậy: thử dưới nắng, trong bóng râm, cạnh rèm mỏng.
Một tấm ảnh mèo đen đẹp còn có ích hơn bạn nghĩ. Người làm cứu hộ hay nói ảnh rõ mặt giúp những bé lông tối được chú ý hơn trong tin tìm nhà — chuyện đó thuộc về các trang chuyên cứu hộ, nhưng kỹ thuật chụp thì chính là những gì ở trên.
Bắt tay làm
- Mèo đen: sáng xiên từ cửa sổ, chạm mắt lấy nét, kéo sáng xuống nếu lông xám, nền trung tính.
- Mèo trắng: ánh sáng mềm, kéo sáng xuống dưới nắng, lên trong bóng râm, thà hơi tối còn hơn cháy.
- Mèo đen trắng: bóng râm hoặc trời mây, bật HDR, giữ mảng trắng.
- Tránh đèn vàng và tường màu đậm cạnh mèo trắng.
- Phóng to kiểm lông trên màn hình trước khi chuyển chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chụp mèo đen hay bị xám?
Máy đo sáng tự động cố đưa cảnh về độ sáng trung bình, nên khi khung toàn lông đen, máy tăng sáng làm lông thành xám và sạn. Chạm lấy nét vào mắt rồi kéo thanh sáng tối xuống một chút, đồng thời dùng ánh sáng xiên để lộ thớ lông.
Chụp mèo trắng thế nào để không bị cháy?
Chụp trong ánh sáng mềm như bóng râm, trời mây hay cửa sổ có rèm mỏng. Dưới ánh sáng mạnh, kéo thanh sáng xuống để mảng trắng vẫn còn sợi lông. Vùng cháy trắng không cứu được khi chỉnh, nên thà ảnh hơi tối.
Mèo đen nên chụp trên nền màu gì?
Nền có độ sáng trung bình như gỗ, vải màu vừa, tường xám nhạt hay cây xanh. Nền trắng chói làm mèo thành bóng đen, nền đen làm mèo lẫn mất. Một chút viền sáng phía sau giúp tách mèo khỏi nền.
Vì sao lông mèo trắng trong ảnh bị vàng?
Lông trắng phản chiếu màu xung quanh, nên đèn vàng, nắng chiều hay tường màu đều làm mèo ám màu. Tắt bớt đèn vàng khi chụp cạnh cửa sổ và tránh để mèo sát tường màu đậm. Phần còn lại chỉnh cân bằng trắng sau khi chụp.
Chụp mèo khoang đen trắng thế nào?
Dùng ánh sáng thật mềm để thu hẹp khoảng chênh sáng tối, bật HDR nếu máy có. Ưu tiên giữ mảng trắng không cháy rồi nâng vùng tối lên khi chỉnh ảnh. Tránh nắng gắt chiếu thẳng.
